Nivîskar: Şoreşê Ûzîmî

Entegrasyona Demokratîk: Etîk, Estetîk û Civak

Pêvajoya entegrasyona (lihevkirin) demokratîk a li Bakurê Kurdistanê, tenê guhertineke siyasî an jî îdarî nîn e; ew di heman demê de şoreşeke hişmendiyê ye ku ji nû ve avakirina jiyana hevpar armanc dike. Ev pêvajo, di bingeha xwe de ji her ferd û saziyeke civakê daxwazên kûr ên di warên etîk, estetîk û civakî de dike. Ji bo serkeftina vê modêla demokratîk, divê ev sê stûnên bingehîn bi hev re û di nav ahengekê de werin nirxandin.
1. Aliyê Etîk: Berpirsiyarî, Edalet û Rûmeta Mirovî
Etîka pêvajoya entegrasyona demokratîk, li ser bingeha naskirina “yê din” û parastina rûmeta mirovî ava dibe. Ev qad ji me van xalan dixwaze:
• Hevpeymana Wijdanî: Divê etîka siyasî li ser berjewendiyên rojane neyê avakirin. Pêwîst e ku her biryar û gavan li gorî pîvanên edaleta civakî û mafên mirovan ên gerdûnî be.Lihevhatina Civakî û Hevdîtin: Pêvajo ji me dixwaze ku em çanda guhdarîkirinê pêş bixin. Etîka demokratîk, rûniştina li dora heman maseyê ya daxwaz û nasnameyên cuda ferz dike.Berpirsiyariya Tevgerê: Paşeroja hevpar, ne tenê bi daxwazkirina mafan, lê bi girtina berpirsiyariya avakirina aştiyê pêkan e. Ev yek nêzîkatiyeke rûmetdar û dadperwer ji her kesî dixwaze.

2. Aliyê Estetîk: Azadkirina Ziman, Huner û Jiyanê

Estetîk di hişmendiya demokratîk de ne tenê wekî “ciwanî” an “hunerê”, wekî şêwazê herî bilind ê xweîfadekirin û azadiyê tê fêmkirin. Daxwazên estetîk ên vê pêvajoyê ev in:
• Estetîka Jiyana Azad: Sîstema demokratîk dixwaze ku jiyana rojane ji hişmendiya monolîtîk (yek-rengî) rizgar bibe. Pirrengî, rengên cuda yên çandî û folklorî, bedewiya vê pêvajoyê ne.Ziman û Wênesaziya Siyasî: Estetîk ji me dixwaze ku em zimanê siyasî yê tûj, hişk û şerker biguherînin. Divê zimanê me bibe zimanê avakirin, helbest, huner û aştiyê.Parastina Heyberên Çandî: Parastina xweza, dîrok û mîrata çandî ya Kurdistanê, pîvaneke estetîk û ekolojîk e. Jiyana ku bi xwezayê re di nav ahengê de ye, bingeha estetîka demokratîk e.

3. Aliyê Civakî: Rêxistinbûn, Hevwelatî û wekheviya Zayendî

Aliyê civakî, cihê ku etîk û estetîk tê de dibin pratîk û saziyên şênber. Pêvajoya entegrasyona demokratîk di warê civakî de guhertinên radîkal dixwaze:
• Zihniyeta Hevwelatiya Demokratîk: Her ferdê civakê, bêyî cudahiya dîn, ziman, mezheb û çîna civakî, xwediyê mafên wekhev e. Ev pêvajo dixwaze ku civak ji dabeşbûnê derkeve û li ser bingeha berjewendiya giştî bibe yek.Paradigmaya Azadiya Jinê: Serkeftina entegrasyona demokratîk, girêdayî tevlêbûna çalak û wekhev a jinan e di her qada jiyanê de. Civaka ku jin tê de ne azad be, nikare bibe demokratîk.Xwerêxistinbûn û Komun: Pêvajo ji civakê dixwaze ku nebe tenê temaşevanê siyasetê, lê bibe biryardar. Avakirina meclîs, komun, kooperatîf û saziyên civaka sivîl daxwaza herî mezin a vê pêvajoyê ye.

Encam

Pêvajoya entegrasyona (lihevkirin) demokratîk a li Bakurê Kurdistanê ne tenê guhertina pergalekê ye, ew avakirina mirovekî nû û civakeke nû ye. Ev pêvajo ji me dixwaze ku em di warê etîk de biderûn û dadperwer bin, di warê estetîk de afirîner û ahengdar bin, û di warê civakî de birêxistin û wekhevparêz bin. Tenê dema ku ev her sê alî bibe yek, azadiyeke mayinde û aştiyeke rûmetdar dikare di nava civakê de şîn bibe.

Vîna hevalan, ji helbesta Azad Ararat li ser http://kiner.info ye.